رژیم غذایی حساسیت | رژیم کم هیستامین

محمدحسن میعادفر، کارشناس تغذیه و رژیم درمانی | به روز رسانی: ۰۳ خرداد ۱۴۰۳

اگر شما هم با حساسیت های فصلی رو به رو شده باشید احتمالا اسم داروهای آنتی هیستامین را شنیده اید و آنها را مصرف کرده یا کماکان هم مصرف میکنید. رژیم کم هیستامین یک رژیم غذایی است که برای کاهش علائم حساسیت ها در افرادی که ترشح هیستامین در آنها زیاد است مورد استفاده قرار میگیرد. بنابر این اگر دنبال کاهش وزن هستید این رژیم برای شما طراحی نشده و بهتر است که به دنبال رژیم لاغری بروید.
هیستامین یک ماده شیمیایی است که که توسط برخی گلبول های سفید خون ترشح میشود و باعث پاسخ سیستم ایمنی به عوامل خارجی میگردد. ترشح هیستامین در برخی افراد ممکن است بیش از حد باشد یا منجر به پاسخ شدید سیستم ایمنی شود که علائم حساسیت به دنبال آن بروز میکند.
هیستامین در برخی از غذاهایی که به طور معمول استفاده میکنیم در مقادیر مختلف وجود دارد که در سیستم گوارشی توسط آنزیم هایی که در آنجا وجود دارد تجزیه شده و به ترکیبات دیگر تبدیل میشود. در افرادی که عدم تحمل هیستامین دارند آنزیم های مسئول تجزیه هیستامین دچار مشکل میشوند و در نتیجه نمیتوانند هیستامین را تجزیه کنند و به دنبال آن واکنش های آلرژیک بروز میکند. در این شرایط علائمی مثل تهوع، اسفراغ، سردرد، آبریزش بینی، تنگی نفس، خارش، راش پوستی، فلسی شدن پوست، قاعدگی دردناک، افت فشار خون، افزایش ضربان قلب، تورم لب، گلو درد و... ممکن است که بروز کند.
در رژیم کم هیستامین یا رژیم غذایی ضد حساسیت غذاهایی که به طور طبیعی هیستامین زیادی دارند محدود میشوند. البته قرار نیست که هر غذایی که هیستامین دارد را از برنامه غذایی خود حذف کنید اما باید مقدار آن کنترل شده باشد تا باعث تحریک سیستم ایمنی شما نشود. این رژیم غذایی میتواند باعث بهبود کیفیت زندگی شما شود و تا حدود زیادی شما را از شر علائم حساسیت خلاص کند.

حدود ۱% از مردم دچار مشکل عدم تحمل هیستامین هستند. شاید الان شما پیش خودتان فکر کنید که برخی علائم عدم تحمل هیستامین مثل آبریزش بینی و... را دارید و باید از این رژیم غذایی استفاده کنید. اما واقعیت این است که این رژیم برای همه افراد مناسب نیست و برخلاف سایر رژیم های غذایی خاص که شما برخی از مواد غذایی را از آنها کنار میگذارید و مشکل حل میشود در این رژیم باید کاملا به صورت اختصاصی و شخصی سازی شده غذاهای مشکل ساز را حذف کنید. حتی در برخی موارد مصرف یک ماده غذایی امروز برای شما مشکلی ایجاد نمیکند اما فردا مشکل ساز میشود یا اینکه در فصلی از سال بخاطر بیشتر بودن عوامل حساسیت زا غذاهای بیشتری برای شما مشکل ساز شوند. از این رو یک رژیم ضد حساسیت برنامه غذایی ثابتی ندارد و مدام میتواند در حال تغییر باشد. بسیار مهم است که حتما رژیم غذایی خود را تحت نظر متخصص تغذیه پیش ببرید تا مشکلی برای شما ایجاد نشده و دچار سوء تغذیه نشوید.

زمانی که یک ماده غذایی تازه نباشد و به صورت مانده یا تخمیر شده مورد استفاده قرار گیرد باکتری ها در آن رشد کرده و ترکیبات مختلفی آزاد میکنند. یکی از این ترکیبات که ناشی از تجزیه مواد غذایی است هیستامین میباشد. به همین جهت افرادی که عدم تحمل هیستامین دارند بهتر است که از مواد غذایی تازه استفاده کنند. این مسئله حتی در مورد میوه های خیلی رسیده هم صدق میکند و نباید از انواع میوه هایی که خیلی رسیده هستند استفاده کنید. در ادامه لیستی از مواد غذایی که نباید در رژیم ضد حساسیت استفاده کنید نوشته شده است:

• نوشیدنی های الکلی
• گوشت های فراوری شده مثل سوسیس و کالباس
• گوشت دودی شده
• پنیر های کهته
• دوغ کفیر
• سس سویا
• غذاهای کنسروی
• غذاهای نمک سود شده
• ترشیجات و شوریجات
• بادمجان، گوجه فرنگی و اسفناج
• آناناس، موز، پاپایا و مرکبات
• ماهی و میگو یخ زده یا تن آنها
• مغزیجات و بادام زمینی
• ترکیبات سویا
• عدس و لوبیا
• شیرین بیان
• شکلات
• رنگ های خوراکی

دقت داشته باشید که این لیست میتواند بسیار گسترده تر یا محدود تر شود. از آنجایی که همه مواد غذایی مقدار کمی هیستامین دارند با توجه به علائم شما و واکنش بدنتان به مواد غذایی مختلف لیست غذاهای مجاز و ممنوع در حساسیت میتواند متغیر باشد.

برای اینکه رشد باکتری ها در مواد غذایی را به حداقل برسانید باید در مورد نحوه نگهداری مواد غذایی هم دقت داشته باشید. بهترین راه برای نگهداری مواد غذایی مختلف فریز کردن در یخچال است تا رشد باکتری ها در کمترین میزان خود باشد. غذاهایی که به صورت کنسروی یا خارج از یخچال نهگداری میشوند چندان مناسب شما نیستند.

در رژیم ضد حساسیت نه‌تنها نوع ماده غذایی و نحوه نگهداری آن مهم است بلکه نحوه آماده سازی ترکیبات اولیه و پخت و پز غذاها هم اهمیت دارد. به طور مثال گریل کردن باعث آزادسازی هیستامین بسیار بیشتری نسبت به آب پز کردن یا بخار پز کردن غذا میشود. از آنجایی که در رستوران ها شما کنترلی روی نحوه پخت و پز غذاها ندارید و نمیدانید که مواد اولیه چطور نگهداری شده اند میتواند برای شما مشکل ساز شود. به همین دلیل توصیه میکنیم که حتما غذاهای خود را در خانه تهیه کنید و به روند پخت و پز آن نظارت داشته باشید.

همانطور که پیشتر گفتیم افرادی که با عدم تحمل هیستامین زندگی میکنند میتوانند به انواع مختلفی از غذاها واکنش نشان دهند و این واکنش در هر فرد اختصاصی است. از طرف دیگر ممکن است شما به یک ماده غذایی در دو روز مختلف واکنش های متفاوتی نشان دهید زیرا سطح هیستامین در مواد غذایی با توجه به شرایط نگهداری و... میتواند کم و زیاد شود. به همین جهت بسیار مهم است که شما یک یادآمد غذایی داشته باشید و هر غذایی که مصرف میکنید را یادداشت کرده و در صورت بروز علائم جلوی آن ضربدر بزنید تا بتوانید غذاهای مشکل ساز را بهتر بشناسید.

گرچه رژیم ضد حساسیت برای افرادی که مشکل عدم تحمل هیستامین دارند بسیار مفید و کارآمد است و میتواند علائم آنها را بهبود زیادی ببخشد اما این رژیم بسیار محدود بوده و برای همه افراد مناسب نیست. از طرف دیگر حتی افرادی که دچار مشکل عدم تحمل هیستامین هستند و سابقه اختلالات غذایی مثل بی اشتهایی عصبی دارند هم نباید به سمت این نوع رژیم ها بروند. زیرا در این افراد پس از مدتی تمرکز رژیم بجای اینکه روی کاهش علائم حساسیت پیش برود به سمت تشدید اختلال غذا خوردن میرود و سبب مشکلات بعدی میگردد.
همواره به یاد داشته باشید که رژیم ضد حساسیت همانطور که از اسمش پیداست برای افرادی که است دچار عدم تحمل هیستامین هستند و مناسب کاهش وزن نیست. برای کاهش وزن حتما از رژیم های لاغری مناسب خودتان استفاده کنید.