advertise

رژیم غذایی کتوژنیک

محمدحسن میعادفر، متخصص تغذیه و رژیم درمانی | به روز رسانی: ۱۹ مهر ۱۴۰۵

رژیم غذایی کتوژنیک یک رژیم با کربوهیدرات بسیار کم، چربی زیاد و پروتئین متعادل است. مهمترین علت محبوبیت رژیم کتو بخاطر تاثیر زیادی است که بر روی کاهش وزن میگذارد. با این حال برخی مطالعات نشان میدهند که این رژیم غذایی میتواند در برخی بیماری ها مثل دیابت نوع ۲، صرع، آلزایمر و برخی انواع سرطان هم مفید باشد. در ادامه راهنمای کامل رژیم غذایی کتوژنیک به زبان ساده برای شما نوشته شده است.

اصول رژیم کتوژنیک

همانطور که گفتیم، رژیم غذایی کتوژنیک یک رژیم بسیار کم کربوهیدرات و پرچرب است. مهمترین اصل رژیم کتو جایگزین کردن کربوهیدرات ها با چربی است. کاهش شدید کربوهیدرات و استفاده زیاد از چربی بدن شما را وارد حالتی به نام کتوز میکند. در این شرایط بدن بجای استفاده از کربوهیدرات، به سراغ چربی ها رفته و آنها را به کتون تبدیل میکند و نهایتا از کتون ها به عنوان منبع انرژی استفاده کرده و در واقع بدن شما وارد چربی سوزی میشود. این افزایش کتون و کاهش محسوس قند و انسولین میتواند فواید مختلفی به همراه داشته باشد که یکی از این فواید کاهش وزن است.


کتوز چیست؟

کتوز یک وضعیت متابولیکی است که در آن از چربی ها به عنوان سوخت در بدن استفاده میشود. کتوز زمانی رخ میدهد که شما کربوهیدرات (قند) دریافتی را به شدت کاهش میدهد و در نتیجه بدن نمیتواند از کربوهیدرات یا قند به عنوان سوخت استفاده کند و ناچارا به سراغ چربی ها میرود.
 
برای ورود بدن به کتوز رعایت سه اصل اساسی مهم است:
• محدودیت کربوهیدرات روزانه به ۲۰ تا ۵۰ گرم در روز مهمترین عامل ورود بدن به حالت کتوز است.
• دریافت متعادل پروتئین اصل دیگری است که باید در رژیم کتوژنیک رعایت شود، زیرا پروتئین در بدن میتواند به قند تبدیل شود و فرایند ورود شما به کتوز را کند یا مختل کند.
• فستینگ سومین عاملی است که ورود شما به کتوز را سرعت میبخشد. بهترین حالت فستینگ برای ورود بدن به کتوز، فستینگ ۱۶/۸ است. البته بدون فستینگ هم میتوانید بدن را وارد کتوز کنید، اما زمان بیشتری میطلبد.
 
برای اطمینان از ورود بدن به کتوز، آزمایش های مختلفی مثل خون، ادرار یا تنفسی وجود دارد. اما ساده ترین علامت ورود بدن به کتوز افزایش احساس تشنگی، خشکی دهان، تکرر ادرار و کاهش اشتها و گرسنگی است.

برنامه انتخابی: کتوژنیک استاندارد · ۲،۰۶۱ کیلوکالری در روز

مشخصات فیزیکی

سطح فعالیت بدنی و تحرک روزانه

کم تحرک ۱٫۲

کار پشت‌میزی، بدون ورزش منظم در طول هفته

انتخاب شده
فعالیت سبک ۱٫۳۷۵

ورزش یا پیاده‌روی ملایم ۱ تا ۳ روز در هفته

انتخاب شده
فعالیت متوسط ۱٫۵۵

تمرین در باشگاه ورزشی ۳ تا ۵ روز در هفته

انتخاب شده
فعالیت زیاد ۱٫۷۲۵

ورزش سنگین یا شغل پرتحرک ۶ تا ۷ روز در هفته

انتخاب شده
بسیار فعال ۱٫۹

کار فیزیکی بسیار سنگین یا ورزشکار حرفه‌ای دو نوبت در روز

انتخاب شده

هدف اصلی در مدیریت وزن

چربی‌سوزی سریع ۳۵٪-

کسری شدید برای دوره‌های کوتاه یا درصد چربی اولیه بالا

چربی‌سوزی پایدار (پیشنهادی) ۲۵٪-

کاهش پیوسته چربی‌ها با حفظ کامل بافت و حجم عضلانی

کاهش وزن ملایم ۱۵٪-

تنظیم تدریجی ترکیب بدنی بدون کاهش توان ورزشی

تثبیت وزن فعلی ۰٪

دریافت کالری در نقطه تعادل جهت ماندگاری وزن

عضله‌سازی ۱۵٪+

مازاد کنترل‌شده جهت افزایش بافت عضلانی بدون جذب چربی

افزایش حجم ۲۵٪+

انرژی مازاد جهت افزایش حجم در تمرینات بسیار سنگین قدرتی

سوخت‌وساز پایه

فرمول بالینی میفلین سن‌ژور
سوخت‌وساز پایه در استراحت (BMR):
۱،۷۲۵ کیلوکالری

انرژی پایه جهت زنده‌مانی و فعالیت سلولی در استراحت

ضریب سطح فعالیت انتخابی:
۱٫۵۵

فعالیت متوسط

مصرف کل در نقطه تثبیت (TDEE):
۲،۴۲۵ کیلوکالری

انرژی لازم روزانه برای حفظ تعادل وزنی

هدف کالری دریافتی روزانه:
۲،۰۶۱ کیلوکالری

چربی‌سوزی پایدار (۱۵٪-)

فرمول هوشمند تطبیقی: کالری هدف بر اساس کف ایمنی متابولیسم تنظیم می‌گردد تا از توقف چربی‌سوزی جلوگیری به عمل آید.
مشخصات و کالری پایه با موفقیت محاسبه شد

در صفحه بعد، انواع رژیم‌ کتوژنیک تخصصی را انتخاب کرده و تفکیک دقیق درشت‌ مغذی‌ها را مشاهده کنید.

انتخاب نوع رژیم کتوژنیک

برنامه دلخواه خود را انتخاب کنید تا محاسبات درشت‌مغذی‌ها محاسبه شوند.

انواع رژیم‌های کتوژنیک
کتوژنیک کلاسیک ۷۰٪ چربی · ۲۵٪ پروتئین · ۵٪ کربوهیدرات خالص

رژیم کتوژنیک استاندارد

رژیم کتوژنیک کلاسیک با کربوهیدرات خالص روزانه کمتر از ۵%

مناسب‌ برای: چربی‌ سوزی، افزایش تمرکز ذهنی، بهبود حساسیت به انسولین و تامین انرژی پایدار
کتوژنیک پیشرفته ۵ تا ۶ روز کتو + ۱ تا ۲ روز بارگیری کربوهیدرات

رژیم کتوژنیک دوره‌ای (چرخشی)

متشکل از ۵ تا ۶ روز رژیم کتوژنیک، به همراه ۲۴ تا ۴۸ ساعت بارگیری کربوهیدرات با چربی بسیار پایین.

مناسب برای: ورزشکاران قدرتی و بدنسازان حرفه‌ای جهت جبران ذخایر گلیکوژن عضلات
تعداد روزهای بارگیری کربوهیدرات در هفته:
کتوژنیک عملکردی کتوژنیک پایه + کربوهیدرات قبل از تمرین

رژیم کتوژنیک هدفمند

رژیم غذایی کتوژنیک معمولی به همراه مصرف یک وعده کربوهیدرات زودجذب ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از تمرینات ورزشی سنگین.

مناسب‌ برای: ورزشکاران با تمرینات تناوبی شدید و وزنه‌ برداری بدون خروج از فاز کتوز
مقدار کربوهیدرات قبل از تمرین:
۲۵ گرم
کتوژنیک عضلانی ۶۰٪ چربی · ۳۵٪ پروتئین · ۵٪ کربوهیدرات خالص

رژیم کتوژنیک پرپروتئین

میزان بالاتر پروتئین حس سیری کامل ایجاد کرده و از تخریب فیبرهای عضلانی در رژیم‌های کم‌کالری جلوگیری می‌کند.

مناسب‌ برای: ورزشکاران در دوره کات عضلانی و افراد دارای توده عضلانی بالا
سایر گزینه‌های غیرکتوژنیک
کم‌کربوهیدرات ۴۵٪ چربی · ۳۵٪ پروتئین · ۲۰٪ کربوهیدرات

کاهش نسبی کربوهیدرات بدون نیاز به تولید کتون در کبد (حدود ۷۵ تا ۱۰۰ گرم کربوهیدرات).

رژیم متعادل استاندارد ۳۰٪ چربی · ۳۰٪ پروتئین · ۴۰٪ کربوهیدرات

توزیع متوازن کالری برای سبک زندگی روزمره و ورزش‌های عادی.

پرکربوهیدرات ۲۵٪ چربی · ۲۰٪ پروتئین · ۵۵٪ کربوهیدرات

با کربوهیدرات بیشتر جهت کارایی بالا در دوندگان استقامت و دوچرخه‌سواران.

کل کالری هدف روزانه
۲،۰۶۱
کیلوکالری در روز
مصرف کل در تعادل: ۲،۴۲۵ پایه: ۱،۷۲۵
پروتئین خالص
۱۲۹ گرم
۵۱۵ کیلوکالری (۲۵٪)
نسبت: ۱٫۷ گرم به ازای هر کیلوگرم ۴ کیلوکالری/گرم
چربی‌های سالم
۱۶۰ گرم
۱،۴۴۳ کیلوکالری (۷۰٪)
منبع اصلی تولید کتون‌ها ۹ کیلوکالری/گرم
کربوهیدرات خالص
۲۶ گرم
۱۰۳ کیلوکالری (۵٪)
سقف مجاز: تا ۵۰ گرم فیبر پیشنهادی: تا ۳۰ گرم

توزیع درصدی درشت‌مغذی‌ها

بودجه کالری روزانه ۲،۰۶۱ کیلوکالری در روز
چربی‌های سالم
۱۶۰ گرم (۷۰٪)
۱،۴۴۳ کیلوکالری منبع اصلی کتون‌سازی
پروتئین خالص
۱۲۹ گرم (۲۵٪)
۵۱۵ کیلوکالری سنتز عضلانی و حس سیری
کربوهیدرات خالص
۲۶ گرم (۵٪)
۱۰۳ کیلوکالری آستانه کتوز ۵۰ گرم

غذاهای مجاز و ممنوعه در رژیم کتوژنیک

محدودیت شدید کربوهیدرات باعث میشود که شما نتوانید هر غذایی را در رژیم کتوژنیک استفاده کنید. در ادامه لیست غذاهای مجاز و غذاهای ممنوعه در رژیم غذایی کتوژنیک برای شما آورده شده است.


غذاهای مجاز در رژیم کتوژنیک

پایه و اساس رژیم غذایی شما باید بر مبنای مواد غذایی زیر باشد:
 
مواد غذایی گوشتی مثل گوشت قرمز، مرغ، بوقلمون، بیکن، سوسیس، همبرگر، کالباس، استیک
ماهی های چرب مثل سالمون، ماهی تن، ساردین، میگو
تخم مرغ یا سایر پرندگان
کره و خامه
پنیرهای پرچرب
 مثل پنیر پیتزا
مغزیجات و دانه ها مثل بادام، گردو، فندق، کنجد، تخمه آفتابگردان، بذر کتان
روغن های سالم مثل روغن زیتون و روغن آووکادو
میوه های چرب مثل آووکادو، نارگیل و زیتون
سبزیجات غیرنشاسته ای مثل کاهو، کلم، خیار، پیاز، فلفل، گوجه فرنگی، تره
چاشنی ها مثل ادویه جات، نمک، سبزیجات معطر

غذاهای ممنوعه در رژیم کتو

هر غذایی که کربوهیدرات بالایی داشته باشد نباید در رژیم کتو استفاده گردد.
 
غلات و غذاهای حاوی نشاسته
مثل نان، برنج، ماکارونی، آرد و هرچیزی که با آرد تهیه میشود
غذاهای حاوی قند و شکر مثل نوشابه، آبنبات، شکلات، بستنی، کیک
میوه ها بجز خانواده توتفرنگی، بلوبری، تمشک، آنهم در مقدار کم
حبوبات از جمله عدس، نخود، لوبیا، لپه
سبزیجات نشاسته ای مثل سیب زمینی، هویج، ذرت، نخودفرنگی
لبنیات کم چرب مثل شیر، ماست، پنیر معمولی
غذاهای کم‌چرب و رژیمی
چربی های ناسالم
 مثل مارگارین و روغن نباتی جامد
نوشیدنی های الکلی
سس های حاوی شکر
 مثل کچاپ و سس باربکیو

میان وعده های مناسب برای رژیم کتوژنیک

برای برخی افراد یکی از قسمت های چالش برانگیز رژیم غذایی کتوژنیک، استفاده از میان وعده مناسب است. در ادامه با برخی میان وعده ها که میتوانید در رژیم کتو استفاده کنید آورده شده است:
 
• قهوه با شکلات تلخ
• مغزیجات خام
• تخم مرغ آب پز شده با دانه کنجد یا سیاهدانه
• کره بادام زمینی بدون شکر
• توتفرنگی با کره بادام زمینی
• برش های ژامبون
• زیتون شور
• دمنوش چای سبز

مکمل های مورد نیاز در رژیم کتو

گرچه به طور کلی نیازی به مصرف مکمل در کنار رژیم کتوژنیک نیست، اما مصرف برخی مکمل ها میتوانند مفید و کمک کننده باشند، از جمله موارد زیر:


روغن MCT

اضافه کردن روغن MCT میتواند روند کتوز را تسریع بخشیده و انرژی در دسترس شما را افزایش دهد.

کافئین

کافئین مکملی است که باعث افزایش انرژی، چربی سوزی و تمرکز میشود.

ال کارنیتین

ال کارنیتین کمک میکند که بدن راحت تر بتواند از چربی ها برای تولید انرژی استفاده کند.


الکترولیت

در رژیم کتو بدن آب و الکترولیت از دست میدهد و استفاده از این مکمل میتواند مفید باشد.

منیزیم

مصرف ناکافی منیزیم باعث گرفتگی عضلات میگردد و منیزیم در این افراد میتواند مفید باشد.

مولتی ویتامین

مولتی ویتامین به جبران دریافت ناکافی برخی ریزمغذی ها کمک میکند.


کراتین

کراتین بخصوص در ورزشکاران میتواند باعث افزایش توان بدن و جلوگیری از کم آبی شود.

پروتئین وی

مکمل پروتئین، بخصوص در ورزشکاران، میتواند از تحلیل عضلات حین کتو جلوگیری کند.

کلسیم + د۳

عدم مصرف لبنیات میتواند شما را در معرض کمبود کلسیم قرار دهد و باید با مکمل جبران شود.

عوارض رژیم کتو و به حداقل رساندن آنها

گرچه رژیم کتوژنیک برای بیشتر افراد مشکلی ایجاد نمیکند، اما در برخی افراد میتواند عوارض جانبی از خود برجای بگذارد. شایعترین عارضه رژیم غذایی کتوژنیک آنفولانزای کتو است. آنفولانزای کتو علائمی مثل بیحالی، یبوست یا اسهال، تهوع و خستگی دارد و معمولا پس از چند روز برطرف میگردد. علائم دیگری که کمتر شایع هستند شامل کاهش تمرکز ذهنی، به هم ریختگی خواب، افزایش گرسنگی، ناراحتی های گوارشی و افت عملکرد ورزشی میشوند.
 
برای اینکه عوارض رژیم کتوژنیک به حداقل برسد میتوانید چند راهکار  زیر را در پیش بگیرید:
 
• کربوهیدرات را به تدریج و طی چند روز کاهش دهید و به طور ناگهانی آن را قطع نکنید تا بدن بتواند به مرور خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
• آب کافی بنوشید و غذاهای خود را خوش نمک تر تهیه کنید. کاهش کربوهیدرات باعث افزایش دفع آب از طریق ادرار میشود که در کنار آن الکترولیت هایی مثل سدیم و پتاسیم هم دفع میشوند که با مصرف نمک خوراکی و سبزیجات غیر نشاسته ای جبران میگردد.
• برای کاهش وزن، در شروع رژیم کتوژنیک کالری دریافتی خود را بیش از حد محدود نکنید. سعی کنید در روزهای ابتدایی تا سیری کامل غذا بخورید و به تدریج کالری دریافتی خود را کاهش دهید.

Profile Picture

محمدحسن میعادفر، متخصص تغذیه و رژیم درمانی

۳ خرداد ۱۴۰۴

مطالب مرتبط

رژیم اتکینز: هرچیزی که باید درباره آن بدانید

رژیم اتکینز: هرچیزی که باید درباره آن بدانید

رژیم اتکینز چیست؟ باید ها و نباید های رژیم غذایی اتکینز

غذاهای مجاز در رژیم کتوژنیک

غذاهای مجاز در رژیم کتوژنیک

کدام مواد غذایی را میتوانیم در رژیم کتو استفاده کنیم؟

رژیم کتو در شیردهی

رژیم کتو در شیردهی

آیا می‌ توان در دوران شیردهی رژیم کتوژنیک گرفت؟

رژیم کتوژنیک در شیردهی

رژیم کتوژنیک در شیردهی

آیا در دوران شیردهی میتوان از رژیم کتوژنیک استفاده کرد؟

رژیم کتو: همه چیز برای شروع کتو

رژیم کتو: همه چیز برای شروع کتو

راهنمای کامل برای اجرای رژیم کتو

رژیم کتوژنیک برای لاغری

رژیم کتوژنیک برای لاغری

چطور از رژیم کتوژنیک برای لاغری کمک بگیریم؟

رژیم کتوژنیک ۷روزه: برنامه رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک ۷روزه: برنامه رژیم کتوژنیک

رژیم کتوژنیک ۷ روزه: برنامه غذایی برای شروع سریع و مؤثر رژیم کتو

رژیم غذایی کتوژنیک

رژیم غذایی کتوژنیک

رژیم غذایی کتوژنیک به زبان ساده

تثبیت وزن در رژیم کتوژنیک: راهکارهای مؤثر برای حفظ وزن ایده‌آل

تثبیت وزن در رژیم کتوژنیک: راهکارهای مؤثر برای حفظ وزن ایده‌آل

چگونه وزن خود را در رژیم کتو تثبیت و وزن ایده‌آل خود را حفظ کنیم؟

میوه‌های مجاز در رژیم کتوژنیک: بهترین میوه‌های کم کربوهیدرات

میوه‌های مجاز در رژیم کتوژنیک: بهترین میوه‌های کم کربوهیدرات

میوه‌های مجاز در رژیم کتو با انتخاب‌های مناسب برای حفظ کربوهیدرات پایین

آنفولانزای کتوژنیک: علائم و راهکارهای درمان

آنفولانزای کتوژنیک: علائم و راهکارهای درمان

آنفولانزای کتو چیست و چرا به آن مبتلا میشویم؟

رژیم کتوژنیک برای تنبلی تخمدان

رژیم کتوژنیک برای تنبلی تخمدان

آیا رژیم کتوژنیک به درمان تنبلی تخمدان کمک میکند؟

استپ وزن در رژیم کتوژنیک: راه های برطرف کردن آن

استپ وزن در رژیم کتوژنیک: راه های برطرف کردن آن

چطور استپ وزنی خود را در رژیم کتوژنیک بشکنیم؟

رژیم کتو فست: راهنمای کامل روزه‌ داری کتوژنیک

رژیم کتو فست: راهنمای کامل روزه‌ داری کتوژنیک

راهنمای جامع کتو فست یا روزه‌ داری کتوژنیک برای کاهش وزن

فرق رژیم کتو و لوکرب | کدام برای لاغری بهتر است؟

فرق رژیم کتو و لوکرب | کدام برای لاغری بهتر است؟

رژیم کتو یا لوکرب؟ کدام یک انتخاب بهتری برای شماست؟

اگه به دنبال رژیم غذایی هستی

برنامه غذایی خودت رو از متخصصین تغذیه مجرب نوتریشا دریافت کن

تجربیات خود را درباره رژیم غذایی کتوژنیک با دیگران در میان بگذارید: