ویتامین D خطر سکته مغزی-قلبی را تا ۱۷% کاهش میدهد!

محمدحسن میعادفر، متخصص تغذیه و رژیم درمانی | به روز رسانی: ۱۶ خرداد ۱۴۰۵

بیماری‌ های قلبی-عروقی یکی از بزرگ‌ ترین چالش‌ های سلامت در جهان هستند و مهم‌ ترین علت مرگ‌ و میر در بسیاری از کشورها به شمار می‌روند. با وجود پیشرفت‌ های چشمگیر در تشخیص و درمان، بیماری‌ هایی مانند سکته مغزی و حمله قلبی هر سال جان میلیون‌ها نفر را می‌گیرند و بار سنگینی بر سیستم‌های بهداشتی تحمیل می‌کنند.
 
در سال‌های اخیر، توجه پژوهشگران به نقش ویتامین D فراتر از سلامت استخوان‌ ها معطوف شده است. اگرچه این ویتامین بیشتر به دلیل نقش خود در جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوان شناخته می‌شود، اما مطالعات جدید نشان می‌دهند که ویتامین D ممکن است در تنظیم عملکرد سیستم قلبی-عروقی نیز نقش مهمی داشته باشد.
 
شواهد علمی حاکی از آن است که کمبود ویتامین D می‌تواند با افزایش خطر ابتلا به پرفشاری خون، التهاب مزمن، اختلال عملکرد عروق خونی و افزایش احتمال بروز بیماری‌ های قلبی-عروقی ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا حفظ سطح مطلوب ویتامین D می‌تواند به کاهش خطر سکته مغزی، حمله قلبی و سایر مشکلات قلبی-عروقی کمک کند یا خیر.
 
اگرچه هنوز همه جنبه‌های این ارتباط به‌طور کامل مشخص نشده است، اما نتایج بسیاری از مطالعات نشان می‌دهد که حفظ سطح کافی ویتامین D می‌تواند به ارتقای سلامت قلب و عروق و کاهش خطر بیماری‌ های مزمن منجر شود. در ادامه به طور کامل در این باره صحبت میکنیم.

ویتامین D تنها برای حفظ سلامت استخوان‌ ها ضروری نیست، بلکه در بسیاری از فرآیند های حیاتی بدن از جمله عملکرد سیستم قلبی-عروقی، تنظیم قند خون و کنترل التهاب نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. به همین دلیل، کمبود این ویتامین می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌ های قلبی و عروقی را افزایش دهد.

تنظیم فشار خون

یکی از مهم‌ ترین وظایف ویتامین D، کمک به تنظیم سیستم‌ کنترل‌ فشار خون در بدن است. کمبود این ویتامین می‌تواند تعادل این سیستم‌ را بر هم بزند و خطر ابتلا به پرفشاری خون را افزایش دهد. از آنجا که فشار خون بالا یکی از مهم‌ ترین عوامل خطر برای بروز سکته مغزی و بیماری‌های قلبی محسوب می‌شود، حفظ سطح مناسب ویتامین D می‌تواند در سلامت قلب و عروق نقش داشته باشد.

کاهش التهاب مزمن

التهاب مزمن یکی از عوامل اصلی آسیب به دیواره رگ‌ های خونی و پیشرفت بیماری‌ های قلبی-عروقی است. ویتامین D دارای خواص ضدالتهابی است و می‌تواند با کاهش فعالیت فرآیندهای التهابی، از آسیب عروق و تشکیل پلاک‌های آترواسکلروتیک که از عوامل مهم سکته مغزی و قلبی است جلوگیری کند.

بهبود عملکرد عروق خونی

مطالعات نشان داده‌اند که سطوح مناسب ویتامین D در حفظ سلامت دیواره عروق و عملکرد طبیعی رگ‌ های خونی نقش دارد. سطوح کافی این ویتامین می‌تواند به حفظ انعطاف‌ پذیری عروق و بهبود جریان خون کمک کند و در نتیجه خطر مشکلات قلبی-عروقی را کاهش دهد.

کمک به کنترل قند خون

ویتامین D در بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم متابولیسم گلوکز هم میتواند نقش داشته باشد. سطوح مناسب ویتامین D می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. از آنجا که دیابت یکی از مهم‌ ترین عوامل خطر بیماری‌ های قلبی-عروقی است، این اثر می‌تواند به‌ طور غیر مستقیم به سلامت قلب و عروق کمک کند.

ویتامین D و عوراض دوران بارداری

علاوه بر نقش ویتامین D در سلامت قلب و عروق، تحقیقات نشان داده‌ اند که این ویتامین در دوران بارداری نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. تامین کافی ویتامین D در بارداری می‌تواند به حفظ سلامت مادر و جنین کمک کرده و خطر برخی عوارض بارداری را کاهش دهد. از جمله:
 
• کاهش حدود ۶۰ درصدی خطر پره الکلامپسی
• کاهش حدود ۵۰ درصدی خطر دیابت بارداری
• کاهش حدود ۴۰ درصدی خطر زایمان زودرس
 
این یافته‌ ها نشان می‌دهند که تامین کافی ویتامین D در دوران بارداری می‌تواند نقش مهمی در کاهش عوارض مادر و جنین داشته باشد. با این حال، مصرف مکمل باید بر اساس نتایج آزمایش، نیاز فردی و توصیه پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود تا از دریافت مقدار مناسب این ویتامین اطمینان حاصل شود.

کمبود ویتامین D یکی از شایع‌ ترین کمبود های تغذیه‌ ای در جهان محسوب می‌شود و میلیون‌ها نفر در سراسر دنیا با درجات مختلفی از این کمبود مواجه هستند. از آنجا که بخش عمده ویتامین D بدن از طریق قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید تولید می‌شود، عوامل مختلفی می‌توانند خطر کمبود این ویتامین را افزایش دهند. کمبود ویتامین D ممکن است بدون علامت باشد، اما در طولانی‌ مدت می‌ تواند سلامت استخوان‌ ها، سیستم ایمنی، عضلات و حتی سلامت قلب و عروق را تحت تأثیر قرار دهد. گروه های زیر در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند:
 
• سالمندان
• افرادی که بیشتر در محیط‌ های بسته هستند
• افرادی که به‌ طور مداوم از ضد آفتاب استفاده می‌کنند
• ساکنان مناطق سردسیر
• افراد دارای پوست تیره
• افراد مبتلا به چاقی
 
کمبود ویتامین D در صورت عدم درمان می‌تواند با افزایش خطر پوکی استخوان، ضعف عضلانی، شکستگی‌ های استخوانی، اختلال عملکرد سیستم ایمنی و افزایش خطر برخی بیماری‌های مزمن همراه باشد. به همین دلیل، افراد در معرض خطر بهتر است سطح ویتامین D خود را از طریق آزمایش خون بررسی کرده و در صورت نیاز از رژیم غذایی مناسب یا مکمل‌های ویتامین D استفاده کنند.

پاسخ کوتاه این سوال خیر است. اگرچه کمبود ویتامین D در کشور بسیار شایع است، اما این موضوع به معنای نیاز همه افراد به مصرف مکمل نیست. نیاز به مکمل ویتامین D به عواملی مانند سن، میزان قرار گرفتن در معرض نور خورشید، رژیم غذایی، وضعیت سلامت و سطح ویتامین D خون بستگی دارد.
 
مصرف خودسرانه مکمل‌ ویتامین D، به‌ ویژه در دوزهای بالا، توصیه نمی‌شود. دریافت بیش از حد این ویتامین می‌تواند باعث افزایش غیرطبیعی سطح کلسیم خون و بروز عوارضی مانند تهوع، ضعف، اختلالات قلبی، مشکلات کلیوی، رسوب کلسیم در بافت های نرم بدن و تشکیل سنگ کلیه شود.
 
دقیق‌ترین روش برای ارزیابی وضعیت ویتامین D، انجام آزمایش خون و اندازه‌گیری سطح ۲۵-هیدروکسی ویتامین D [۲۵(OH)D] است. این آزمایش نشان می‌دهد که آیا فرد دچار کمبود ویتامین D است یا خیر؟ در نهایت، تصمیم‌ گیری درباره مصرف مکمل ویتامین D باید بر اساس نتایج آزمایش و شرایط هر فرد انجام شود، نه صرفاً بر اساس حدس یا توصیه‌ های عمومی.

همانطور که گفتیم حفظ سطح مطلوب ویتامین D نقش مهمی در سلامت بدن دارد. خوشبختانه در بسیاری از افراد می‌ توان با رعایت چند راهکار ساده، سطح ویتامین D را به‌ صورت طبیعی بهبود بخشید که شامل موارد زیر میشود:
 
۱. به‌طور منظم در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیرید
نور خورشید مهم‌ ترین منبع طبیعی تولید ویتامین D در بدن است. زمانی که پوست در معرض اشعه فرابنفش خورشید قرار می‌گیرد، ویتامین D تولید می‌شود. توصیه می‌شود روزانه حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیرید. مدت زمان مورد نیاز به عواملی مانند رنگ پوست، فصل، ساعت روز و محل زندگی بستگی دارد.
  
۲. ماهی‌ های چرب را در برنامه غذایی خود بگنجانید
برخی مواد غذایی به‌طور طبیعی حاوی ویتامین D هستند و می‌توانند به تامین نیاز روزانه بدن کمک کنند. ماهی‌ های چرب از بهترین منابع غذایی این ویتامین محسوب می‌شوند. توصیه می‌شود حداقل دو بار در هفته ماهی‌ های چرب مثل سالمون، ساردین، تن و... مصرف شوند.
 
۳. از مواد غذایی غنی‌ شده استفاده کنید
بسیاری از محصولات غذایی با ویتامین D غنی می‌شوند و می‌توانند به افزایش دریافت روزانه این ویتامین کمک کنند. برخی از این مواد غذایی شامل شیر و لبنیات غنی‌ شده، آبمیوه های غنی‌ شده، غلات صبحانه غنی‌ شده و... میشود.
 
۴. وزن بدن را در محدوده سالم حفظ کنید
تحقیقات نشان داده‌اند که چاقی با کاهش سطح ویتامین D خون ارتباط دارد. حفظ وزن مناسب از طریق تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به بهبود وضعیت ویتامین D بدن کمک کند.

در برخی افراد، به‌ ویژه کسانی که دچار کمبود ویتامین D هستند، دریافت این ویتامین از طریق نور خورشید و رژیم غذایی کافی نیست. در چنین شرایطی، مصرف مکمل تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه ضروری است.